Kees Gouw over nieuwe vormen van dagbesteding

Modernisering dagbesteding
Een paar jaar geleden is besloten om de dagbesteding van mensen met een verstandelijke beperking meer in overeenstemming te brengen met de strategische visie van Pameijer. De belangrijkste doelen - kwaliteitsverbetering van de dienstverlening en aansluiting op de omgeving – zijn medio 2007 al voor een behoorlijk deel gerealiseerd. ‘Het accent is ondertussen overigens wat verschoven’, constateert Kees Gouw. ‘Weliswaar werd in 2005 al ingezet op forse uitbreiding van de werkprojecten en ondersteuning van mensen die individueel in de samenleving werken, maar in de praktijk werd menige nieuwe cliënt direct op een dagcentrum geplaatst. Andere mogelijkheden werden onvoldoende onderzocht. We pakken het daarom nu anders aan. Eerst kijken we of iemand in aanmerking komt voor een individuele werkplek; als dat (nog) niet haalbaar is, komt deelname aan een werkproject in beeld; en de derde mogelijkheid is plaatsing op een dagcentrum. We houden dus wel vast aan het oorspronkelijke plan van een drieledig continuüm aan diensten, maar met een duidelijke prioritering.’

De divisie Support Werken, die begeleiding biedt aan cliënten op individuele arbeidsplaatsen en in werkprojecten – de laatste zijn sinds kort gekoppeld aan de dagcentra – richt zich van oudsher al op de samenleving. Maar ook de dagcentra richten zich nu nadrukkelijk op maatschappelijke aansluiting. ‘Het idee was eerst dat ze zouden opgaan in vrij grote, multifunctionele locaties, waar diverse partijen dan aanvullende diensten zouden bieden. Maar gaandeweg zijn we het in een andere richting gaan zoeken. We concentreren ons nu op het ontwikkelen van kleinschalige dagcentra, met ongeveer tien tot vijftien cliënten, waarvoor we bedrijven en maatschappelijke partners zoeken om mee samen te werken. Vooral gezamenlijke huisvesting met een bedrijf of instelling - we kunnen onze eigen panden daarvoor ook als wisselgeld gebruiken – is een prima basis voor samenwerking. De praktijk leert dat bedrijven het zelf ook al gauw als een verrijking zien en een groeiend enthousiasme aan de dag leggen.’

Warenarburg
Een goed voorbeeld van deze samenwerking vinden we in Capelle aan den IJssel, in een kantoorpand aan de Warenarburg om precies te zijn. Dit pand biedt onderdak aan twee huurders: het hoofdkantoor van Crawford & Company - een bedrijf dat schadeclaims voor verzekeraars en andere partijen behandelt – en een kleinschalig dagcentrum voor cliënten en begeleiders afkomstig van De Bongerd. Dat de twee partijen een verrassende vorm van samenwerking hebben ontwikkeld, wordt al snel duidelijk. In het gebouw worden allerlei werkzaamheden voor Crawford verricht door mensen van het dagcentrum. Dat betreft met name huishoudelijke taken en assistentie van de administratie van het bedrijf.

Melanie Kruik heeft bijvoorbeeld een aardige dagtaak aan schoonmaakwerk en catering. Ze houdt onder andere de eettafels en het aanrecht schoon, let erop dat het koffieapparaat wordt bijgevuld en ruimt de vaatwasser leeg. ‘Dat doe ik allemaal alleen’, zegt Melanie. Begeleider Antonio Belchior vertelt dat ze eerst wel sommige dingen samen hebben gedaan. ‘Hoe je zo’n koffiecorner moet bijvullen, dat is nog best ingewikkeld. Maar na een tijdje ging het Melanie prima af en kon ze het zelfstandig doen. Ze heeft hier duidelijk meer plezier in haar werk dan in De Bongerd. Het werk is gevarieerder, ze komt andere mensen tegen, en ze heeft een eigen verantwoordelijkheid. Die voelt ze zelf ook. Ze heeft nooit aansporing nodig om haar werk te doen. ‘Nou, ik ga boven aan het werk hoor’, zegt ze nu ’s ochtends uit zichzelf.’

Veel mogelijkheden
Zoals gezegd verrichten cliënten nog diverse andere werkzaamheden voor Crawford. Er is een buitenploeg die zorgt voor een opgeruimde omgeving en voor het groen. Er zijn cliënten die de administratie ondersteunen door bijvoorbeeld dossiers te vouwen, post te scannen of een mailing te verzorgen. Er worden wel eens boodschappen gedaan voor het bedrijf. Antonio: ‘Na een half jaar is wel duidelijk dat er echt veel mogelijkheden zijn. Op dit moment doen al tien cliënten werkzaamheden voor Crawford. Waar dat kan, willen we de samenwerking graag nog verder uitbreiden en tevens wat professioneler maken.’

Office manager Jacqueline Neumann coördineert voor Crawford de samenwerking met het dagcentrum. Zij vertelt dat het bedrijf hier zeker oren naar heeft. ‘In het begin was het voor ons natuurlijk wel wennen, het kantoor was helemaal onbekend met deze sector. Over samenwerking zijn we eigenlijk pas echt gaan praten nadat het dagcentrum al bij ons in het pand was getrokken en we wat beter kennis hadden gemaakt. Ons idee was: we proberen het en we kijken gewoon hoe het loopt. In eerste instantie zijn cliënten toen begonnen met werkzaamheden in de keuken. Dat bleek best goed te gaan. Daarna zijn we eigenlijk steeds weer een stapje verder naar elkaar toegegroeid. Waren er misschien nog meer mogelijkheden om samen te werken? Welke grenzen kwamen we tegen? Dat was een leuke ontdekkingstocht en het was ook interessant om te zien hoe de cliënten zich gaandeweg ontwikkelden. Hoe gedraag je je in een kantooromgeving? Dat was voor hen ook nieuw. We bekijken nu inderdaad of we sommige zaken nog wat kunnen professionaliseren. Hoe moet het bijvoorbeeld als het dagcentrum dicht is in de kerstperiode? Wij willen natuurlijk graag dat allerlei taken ook dan worden uitgevoerd.’

Verder op ingeslagen weg
Normaal werken in een normale omgeving blijkt op vrijwel alle cliënten een positieve uitwerking te hebben. Veel betrokkenen merken op dat mensen bijna automatisch ander gedrag ontwikkelen wanneer ze in plaats van bezoeker ‘werknemer’ worden en dat ze beslist niet meer terug willen naar de oude situatie. Zo komt uit een enquête onder verwanten - vanuit de Bongerd - naar voren dat cliënten zich meer en meer ontwikkelen. Ze komen thuis met hele verhalen over hun werk. Het gaat dus blijkbaar om werk dat hen meer gevoel van eigenwaarde geeft, van erbij horen. Een andere belangrijke conclusie is dat deze vorm van dagbesteding ook voor vrijwel iedereen een realistische optie is. Voor mensen die op een laag niveau functioneren zijn evengoed deeltaken te vinden die zij kunnen uitvoeren.

Verder gaan op de ingeslagen weg is dan ook het motto volgens Kees Gouw. ‘In totaal zijn nu al zo’n 250 mensen op zo’n kleinschalige manier aan het werk binnen de divisie Dagbesteding GZ, en door de divisie Support Werken worden ongeveer 1400 cliënten individueel begeleid. De grenzen tussen dagbesteding en werk, zoveel mogelijk in de samenleving, worden hiermee natuurlijk ook vager. Met de divisie Support Werken wordt al meer samengewerkt en overlegd dan voorheen, en dat zal in de toekomst alleen maar toenemen. Ons uiteindelijk doel is een integraal aanbod voor werk en dagbesteding in de regio’s van Pameijer. Dat is nu nog een ideaal, maar we zijn aardig op weg lijkt mij.’

www.pameijer.nl